Ołtarz ze sklejki

Parafia w Surgucie rozciąga się od tajgi aż po zamarznięte wody Morza Arktycznego. Mieszka w niej 1,5 mln ludzi, którzy znoszą tutejszy koszmarnie niegościnny klimat (zimą temperatura spada nawet poniżej minus 50 stopni Celsjusza). Zwykle nieźle tu zarabiają dzięki wydobyciu ropy i gazu, jednak ogromnej większości z nich nikt nigdy nie powiedział o miłości Pana Boga do nich. Za to kiedy się nawracają, to całym sercem. Katolicy, w tym wielu nawróconych z ateizmu, tworzą w tej ogromnej parafii zżytą wspólnotę, przypominającą pierwszych chrześcijan. W nadchodzącym roku, jeśli tylko uda się zebrać w Polsce datki na dokończenie budowy, wreszcie będą mieli kościół w centrum swojej parafii, w 350-tysięcznym mieście Surgut.

Pasterka w nocy z 24 na 25 grudnia odbyła się w budującym się kościele, w związku z różnicą czasu cztery godziny wcześniej niż w Polsce. „O 23.00 wszyscy zebrali się przy kościele. Otworzyłem boczne wejście” – napisał czytelnikom gosc.pl ks. Jarosław Mitrzak. Wierni weszli po prowizorycznych, drewnianych schodach, bo betonowe jeszcze nie są gotowe. – „Nie ma też okien – zastępuje je gruby na 10 cm styropian. Otwory drzwiowe również są szczelnie wypełnione styropianem i sklejką. Od zewnętrznej strony widoczne są kraty – strzeżonego Pan Bóg strzeże. Musiałem kupić reflektory, by oświetlić ołtarz i wnętrze kościoła – wystarczyły trzy 500-watowe, było też nagłośnienie – jeden mikrofon i stary głośnik. Ołtarz zbity ze sklejki przypominał żłóbek. Figurek nie było, ale parafianka babcia – Anna Karłowna przyniosła zrobiony specjalnie, wyszyty obraz Bożego Narodzenia. Wyszywała go blisko rok, ale zdążyła przekazać go mi przed Bożym Narodzeniem. Choinkę przywiózł mąż parafianki, prawosławny, ale bardzo życzliwy i uczynny Genadij” – pisze ks. Jarek.

Święta i Nowy Rok w parafii w Surgucie spędza też młodzież z Polski. „Kamil odśnieżał, a Justyna robiła napis »Rożdestwo«, czyli »Boże Narodzenie« – to pierwsze słowo które napisała w swoim życiu po rosyjsku, bo jest już z tego pokolenia, które nie uczyło się języka rosyjskiego w szkole” – relacjonuje ks. Jarosław Mitrzak. – „Wspaniała była nasza pierwsza Msza św. w kościele i to Pasterka – około 120 osób, atmosfera którą trudno opisać. Mieliśmy głęboką świadomość, że tworzymy historię. Wzruszającym momentem było przeistoczenie: wszyscy uklękli nie zważając na to, że betonowe płyty pod nogami miały, jak i powietrze wewnątrz, temperaturę około minus 10 stopni” – pisze.

Vot Christos rodiłsja

Wierni byli, zdaje się, jeszcze pod wrażeniem dopiero co zakończonego kazania, w którym proboszcz opowiadał m.in. o pasterce zesłanych przed laty na Syberię polskich Sióstr od Aniołów. Siostry te na 40-stopniowym mrozie klęczały na śniegu, a potem wróciły do zimnych baraków – nie do ciepłych domów, jak zebrani na pasterce w Surgucie w 2011 roku. „Atmosfera wzruszająca, radosna, podniosła, uroczysta. W modlitwie wiernych prosiliśmy o obfite łaski dla naszych dobrodziejów, którzy przyczynili się do tego, by ta pierwsza, i w tak symbolicznych iście syberyjskich warunkach Msza święta – mogła się odbyć. »Vot Christos rodiłsja« (Gdy się Chrystus rodzi) – wszyscy śpiewali z nieukrywanym wzruszeniem, i będzie się rodził w wielu sercach, bo miejsce Jego narodzin już widać – nowy kościół, jeszcze z oszronionymi wewnątrz ścianami, ale już rozgrzewany sercami pierwszego pokolenia surguckich parafian” – czytamy w liście.

Po pasterce ks. Jarosław Mitrzak wsiadł w samochód i ruszył na północ. W mijanych po drodze miastach wszędzie czekały na niego grupki katolików, którzy z okazji Bożego Narodzenia czekali na Mszę świętą. Odprawiał Msze święte po ich mieszkaniach, w takich w ludnych miastach jak Kogałym, Nojabrsk, Uraj, Khanty-Mansijsk, oraz w mniejszych miasteczkach po drodze. W trzy dni przejechał 2200 kilometrów (z jednym dniem przerwy w jeździe w drugie święto). A i tak w czasie tej podróży udało mu się odwiedzić z sakramentami świętymi tylko fragment swojej gigantycznej parafii, w której jest jedynym katolickim kapłanem.

Więcej zdjęć

Dokończenie budowy i wyposażanie kościoła w Surgucie można wesprzeć, wpłacając datki na polskie konto, założone przez ks. proboszcza Jarosława Mitrzaka: Kredyt Bank SA nr 34 1500 1663 1016 6029 0931 0000, z dopiskiem: „Ofiara na budowę kościoła w Surgucie”.

Ks. Jarosław z ekipą budowlaną przed budowanym kościołem św. Józefa Robotnika

Jan Paweł II to imię dzwonu. Słowiański papież nie pojechał do Rosji, choć bardzo tego chciał. Pojedzie więc tam dzwon, dar polskich katolików dla katolików z Syberii.

Dzwon ten zostanie odlany w ludwisarni państwa Felczyńskich w Przemyślu. Zostaną na nim umieszczone napisy w językach rosyjskim i polskim. – Na początek postawimy go na posadzce nowego kościoła, żeby każdy mógł go dotknąć, przeczytać, co jest na nim napisane, i usłyszeć go, tak z bliska – zapowiada ks. Jarosław Mitrzak, syberyjski proboszcz i Polak rodem z Siedlec.

Pewnie nie wszyscy parafianie przyjdą na powitanie dzwonu o imieniu polskiego papieża, bo np. pochodzący z miasta Nadym mają do centrum swojej parafii, czyli do Surgutu, 1200 kilometrów. Parafianie z Salekhardu za kołem podbiegunowym mają jeszcze dalej, bo około 1400 kilometrów. Ci ludzie nie mieliby żadnej możliwości uczestniczenia we Mszy św. i przyjmowania sakramentów, gdyby nie to, że jeździ do nich ksiądz Jarek. W niektóre miejsca samochodem można dotrzeć tylko zimą, np. do Salekhardu, kiedy rzeki i bagna zamarzną na kość.

Nie prowadzą tam bowiem żadne drogi, a jedynie „zimniki”, czyli szlaki wyrównane z grubsza przez buldożer. Latem pozostaje samolot, ale przedtem trzeba przejechać autem 800 kilometrów w przeciwnym kierunku na lotnisko… A wszystko to dla 15 katolików żyjących w Salekhardzie. Czy warto marnować na to czas i pieniądze? – Chrystus umarł za każdego człowieka indywidualnie, a nie za jakąś zbiorowość – odpowiada ks. Jarosław.

Jest jedynym kapłanem w całej tej gigantycznej parafii, więc ciągle jeździ, jeździ, jeździ. W siedemnastu miastach, do których dociera, odprawia Msze święte w zwykłych mieszkaniach w blokach. Ludzie biorą urlopy, żeby móc w tych Mszach św. uczestniczyć. A po Mszy wszyscy razem siadają ze swoim księdzem do stołu. Przypomina to agapę u pierwszych chrześcijan.

Piach i ropa

W ogóle wspólnoty katolików, rozsianych po ogromnych terenach syberyjskiej Północy, przypominają wspólnoty pierwszych chrześcijan. Ci Rosjanie znaleźli Chrystusa w pogańskim świecie. Pogańskim, bo większości ich sąsiadów imię Jezus kojarzy się z legendą. Mało który sąsiad już odkrył, że On naprawdę żyje. Choć formalnie, tak „na wszelki wypadek”, często są ochrzczeni w Cerkwi prawosławnej. Cóż, Rosja. Jednak i w tym środowisku dochodzi do wielkich nawróceń.

O tej gigantycznej parafii na bagnach północnej Syberii, gdzie nawet drzewa nie chcą rosnąć, a 1,5 mln mieszkańców żyje głównie z wydobycia ropy, pisaliśmy w GN w cyklu artykułów jesienią zeszłego roku. Zamieszczaliśmy wtedy numer konta, na które można wpłacać pieniądze na budowę kościoła w Surgucie. Efekt przeszedł najśmielsze oczekiwania. – Czytelnicy „Gościa” wpłacili na budowę naszego kościoła około 150 tysięcy złotych! Jesteśmy bardzo wdzięczni, przekaż im nasze podziękowania – prosi ks. Mitrzak. Rozmawiamy z nim przez internet. U nas jest godzina 22, u niego druga w nocy. – Te 150 tysięcy to ponad połowa cegły na kościół w Surgucie! – oblicza ksiądz.

Materiały budowlane na rosyjskiej Północy są droższe niż gdzie indziej, bo wszystko trzeba sprowadzać z daleka. Na miejscu nie ma gliny na wyrób cegieł, nie ma też skał, z których można by robić cement. W ogóle na powierzchni ziemi nie ma tam nic oprócz mokrego piachu, porosłego krzakami kwaśnych jagód lub rachitycznymi drzewkami. Nawet po zwykłą ziemię pod uprawę warzyw trzeba jechać 800 kilometrów na południe.

Minus 50 stopni

W zeszłym roku kościół w Surgucie miał gotowe tylko piwnice. Tego lata budowlańcy wznieśli mury. A przed nadejściem strasznych syberyjskich mrozów (czyli przed październi

kiem) muszą jeszcze zdążyć przykryć kościół dachem. – To, że ta budowa postępuje, i to w dobrym tempie, jest cudem. Specjaliści z różnych dziedzin nawet nie wiedzieli, że podpisywałem z nimi umowy, nie mając pieniędzy na to, co oni mieli robić… Te pieniądze znajdowały się dopiero w trakcie budowy – mówi ks. Jarosław.

Kiedy o tym opowiada, przypominają się podobne historie z całego świata. Historie, dzięki którym chrześcijanie uczyli się pełniejszego zaufania do Pana Boga, zdania się na Jego prowadzenie. – Skoro masz zadanie budować, to zaczynasz to robić. Nie możesz od razu dostać siły na robienie kroków przez całe życie. Więc na początek dostajesz tylko tyle, żeby zrobić jeden krok – mówi ks. Mitrzak.

Budowany kościół w Surgucie jest pierwszą świątynią w Rosji pod wezwaniem Jana Pawła II – to drugie wezwanie kościoła, obok św. Józefa. Parafia ma więc dwa odpusty: 1 maja i 22 października. Syberyjscy katolicy sprowadzili już też do Surgutu relikwie słowiańskiego papieża. Na razie w liczbie około 50 spotykają się w kaplicy urządzonej w mieszkaniu w bloku. Ksiądz Jarosław zna w mieście kolejnych stu katolików. – Ale przed chwilą dostałem telefon od katoliczki z Surgutu, która dopiero wczoraj dowiedziała się z reportażu w telewizji, że w mieście jest katolicki ksiądz. Parafia istnieje od 10 lat, a ta pani dowiedziała się wczoraj! Budowany kościół jest widoczny z obwodnicy, będzie miał krzyż i typowo katolicką bryłę, więc teraz o parafii dowiedzą się wszyscy – mówi ks. Jarosław. Według oficjalnych danych Urzędu Miasta, w samym Surgucie mieszka 1,5 tys. katolików (na 300 tys. mieszkańców). Prawdopodobnie jednak katolików jest więcej. Wielu już wie o parafii, ale nie przychodzą na Msze w mieszkaniach, bo, jak to w Rosji, kojarzy im się to z sektą. Do kościoła jednak przyjdą. Ta sytuacja powtarza się zawsze, kiedy na Syberii powstaje nowy kościół. – Nasza budowana na 300 ludzi świątynia od razu będzie pełna – zapowiada ks. Jarosław.

Jest już termin poświęcenia: 22 października przyszłego roku, we wspomnienie bł. Jana Pawła II. Parafianie mają jednak dokładnie ten sam problem co poprzednio: zebrane pieniądze skończą się po zrobieniu dachu. Tymczasem prace wykończeniowe to jedna trzecia kosztów budowy. Wie o tym każdy, kto coś w życiu wybudował. – Musimy zebrać jeszcze tę jedną trzecią – mówi ks. Mitrzak.

Jeśli się uda, przez całą zimę, nawet przy minus 50 stopniach Celsjusza na zewnątrz, w środku kościoła mogą trwać prace. Fachowcy zrobią instalacje, a potem zacznie się tynkowanie.

Wiem, co będziesz robił

A dzwon Jan Paweł II? Będzie miał od 290 kg do pół tony – to zależy, ile pieniędzy zbiorą Polacy. Kilogram dzwonu wraz z konstrukcją kosztuje od 80 do 100 złotych. Do tego trzeba doliczyć koszty transportu. Potrzebne jest więc jakieś 40–50 tys. złotych.

Pomysł z dzwonem i z wezwaniem Jana Pawła II dla parafii wziął się przede wszystkim z tego, że papież bardzo chciał odwiedzić Rosję. Rosyjskie władze go jednak nie zaprosiły. Ale ks. Mitrzak ma też pewne osobiste powody. Otóż Jan Paweł II rozmawiał z nim dwa razy. Tuż przed wyjazdem młodego ks. Jarosława na Syberię, 1 września 1995 roku, papież zapytał: „Co ty tam będziesz robił?”. Zanim ks. Jarek zdołał znaleźć w głowie jakąkolwiek sensowną odpowiedź, papież niespodziewanie sam dokończył: „A ja wiem, co ty tam będziesz robił”. Te tajemnicze słowa ks. Jarosław często przypomina sobie na Syberii. Prosi wtedy błogosławionego papieża o pomoc. Bo skoro wiedział, co ksiądz będzie na Syberii robił, to może się w te działania włączy?

Przy drugim spotkaniu było może mniej głęboko, ale za to śmieszniej. Ks. Jarek przejęzyczył się i zamiast „Ojcze Święty, czekamy na ciebie w Rosji”, powiedział: „czekamy na Syberii”. Jan Paweł II zaśmiał się i rzucił: „Chyba jedyna szansa, jaką mam, to w charakterze zesłańca”.

Ofiary na budowę kościoła w Surgucie można wpłacać na konto: Ks. Jarosław Mitrzak, Kredyt Bank SA nr 34 1500 1663 1016 6029 0931 0000. Ks. Mitrzak prosi ofiarodawców o wybór jednego z dwóch dopisków: „Na dzwon Jan Paweł II do Rosji” lub „Na budowę kościoła w Surgucie”.

Źródło: Dzięki uprzejmości GN

Ta parafia zajmuje teren trzy razy większy od Polski. Choć mieszka tu 1,5 mln ludzi, jest tylko… jeden katolicki ksiądz. I wciąż nie ma kościoła.

Parafia św. Józefa w Surgucie w północnej Syberii od południa opiera się o tajgę, a od północy o Morze Arktyczne. Lato trwało tu w tym roku tylko przez dwa i pół dnia. Był za to wtedy upał plus 35 stopni Celsjusza. A jeszcze dzień wcześniej wszyscy chodzili w kurtkach… Ludzie opowiadają tu taki dowcip. Turysta pyta: „Mieliście w tym roku lato?”. A tubylec: „Tak, mieliśmy, ale ja niestety byłem tego dnia w pracy”.

Zimą temperatura spada tu poniżej minus 50 stopni Celsjusza. Jednak proboszcz Jarosław Mitrzak, polski ksiądz rodem z Siedlec, zimą może przynajmniej dojechać samochodem do Salekhardu za kołem podbiegunowym. Latem nie prowadzi tam żadna droga. Jednak gdy chwyci mróz, buldożer wyjeżdża na zamarznięte bagna i równa, spycha wszystko przed sobą. Tworzy w ten sposób „zimnik”, czyli prowizoryczną drogę. Zimą wystarczy więc wskoczyć do samochodu i przejechać 1200 km… Jednak na mrozie ks. Jarek złamał raz francuski klucz do kół z jego renówki. Gdy w takie mrozy coś zepsuje się w aucie, kierowca musi natychmiast rozpalić ognisko. Trzy minuty później palce będzie miał już zbyt zdrętwiałe, żeby użyć zapałek.

Latem ksiądz Jarek podróżuje do Salekhardu samolotem. Najpierw musi jednak przejechać 850 km w odwrotnym kierunku, na lotnisko w Tiumieni. Dzięki temu regularnie raz na kwartał za kołem podbiegunowym, w zwykłym mieszkaniu w Salekhardzie, na stoliku zamienionym w ołtarz, wśród zgromadzonej garstki katolików, chleb zamienia się w Ciało. – Ilu jest katolików w Salekhardzie? – pytam. – Gdyby wszyscy przyszli, to piętnastu – odpowiada ks. Jarosław. – Opłaca się jechać taki kawał świata dla garstki ludzi? – Chrystus umarł za każdego człowieka indywidualnie, a nie za jakąś zbiorowość – mówi ks. Jarosław. – Do miasta Nowy Uriengoj na północy przemierzam 800 kilometrów dla jednej pani. A do Tarko-Sale jeżdżę 600 kilometrów do jednego Polaka i jego żony, przygotowuję ich teraz do sakramentu małżeństwa. Ale teraz na Msze przychodzi tam już kilka osób, bo wołają sąsiadów. Do miasta Nadym mam 1300 km samochodem, ostatnio otworzyli drogę, przedtem latałem tam samolotem do jednej rodziny: brata i siostry. Ale pozostali członkowie rodziny też przychodzą, są zainteresowani i życzliwi – wylicza.

– Co ty na tej Syberii będziesz robił? – zapytał Jan Paweł II. Ks. Jarka zatkało. – A ja wiem, co ty tam będziesz robił – dodał papież. I pobłogosławił krzyżyk, którym ks. Jarek teraz codziennie błogosławi syberyjskie drogi

Owca w tundrze
W Polsce ks. Jarek pracował tylko trzy lata po święceniach. Potem rozeznał, że Bóg oczekuje od niego wyjazdu na Wschód. – Praca księdza na Syberii to, porównując z Polską, zostawienie 99 owiec w poszukiwaniu tej jednej, która jest w lesie sama, zagrożona wilkami. To bardzo cieszy, kiedy się ją znajduje – mówi.

Ks. Mitrzak na budowie kościoła w Surgucie

Traktując słowa ks. Jarka dosłownie, trzeba wprowadzić poprawkę, bo w części jego parafii nie rośnie już nawet las. Tylko bezkresna tundra. Porastają ją z rzadka tylko pokrzywione, karłowate sosenki, czepiające się kurczowo brązowych jesienią mchów. Są też miliony jezior i oczek wodnych, pełnych ryb. A poza tym tylko mokry piach i błoto, błoto, błoto. Jeśli zejdziesz z przecinającej te bagna szosy, to się utopisz. Tylko tubylcy potrafią skakać po bagnach w poszukiwaniu kwaśnych jagód i pozostać przy życiu. Nas odstraszył widok tonącego w bagnie ciężkiego sprzętu. Pod miastem Uraj widzieliśmy zapadającą się koparkę: ponad bagno wystaje jeszcze tylko łyżka i część kabiny. Nikt nie jest już w stanie jej wyciągnąć. Lasy rosną w południowej części parafii, ale to lasy o chorowitym wyglądzie, z cieniutkimi drzewami.

Jak zdrowy las ma urosnąć na błocie z piasku? Żeby wyhodować tu zwykłe warzywa w szklarni, trzeba pojechać po żyzną ziemię za tajgę, 600 km na południe. Tu nie ma nawet kamieni: kiedy parafianie z Surgutu budowali małą stajenkę, musieli kupić zwykły kamień w sklepie z akwariami.

Ludzie przyzwoicie tu jednak zarabiają dzięki wydobyciu ropy i gazu. Wielu przyjechało na syberyjską Północ z Ukrainy, gdzie pensje są dziesięć razy niższe. Chcieli popracować trzy miesiące i wrócić, ale siedzą już 20 lat. Wielu z nich ma katolickie korzenie. Jednak tu, na Północy, nie mieli szans na korzystanie z sakramentów. Tak jak Ludmiła Pietrowna Bojczuk, która pracuje w służbie zdrowia na lotnisku w Surgucie. Przyjechała spod Kamieńca Podolskiego.

Zdziwiło ją, że niebo wydaje się zawieszone o wiele niżej niż na Ukrainie. – Ja myślała, że niebo mi się wali na głowę – śmieje się. Jednak już kwadrans po wyjściu z samolotu przeszły jej objawy astmy. Niestety, ilekroć odwiedza Ukrainę, objawy wracają. – Mama mi powiedziała: lepiej już tu nie przyjeżdżaj, to ja będę przyjeżdżała do ciebie. No i jestem już 24 lata – uśmiecha się. – Szkoda, że już 24 lata temu ksiądz do nas nie przyjechał – mówi. – Ale ja togda [wtedy] był maljeńkij! – przekomarza się z nią proboszcz. – A mog prijechać i maljeńkij! – zgadza się wesoło Ludmiła. Niestety nie każdemu przechodzą tu objawy alergii. Widać na północnej Syberii nie ma roślin, które uczulały akurat Ludmiłę.

Rzeka Ob w Surgucie ma ponad 2 km szerokości. Kilkaset kilometrów dalej rozszerza się do 6 km

Dyżur przy telewizorze
Ks. Jarosław długo nie wiedział, że na północ od tajgi w ogóle są jakieś miasta. I to tak duże, jak 350-tysięczny Surgut. Katolicy z Północy sami przyszli kiedyś do kościoła w Tobolsku, gdzie pracował. „Zaproście mnie, przyjadę” – zaproponował ksiądz. I odtąd spędza większość czasu w samochodzie, jeżdżąc po surowej Północy. Choć ma po operacji uszkodzoną strunę głosową, mówi swoim wysilonym, nienaturalnym głosem piękne kazania. Opowiada w nich o Ewangelii. A ludzie spijają te wypowiedziane z wysiłkiem słowa z jego ust.

Tuż po operacji ks. Mitrzak mówił tylko szeptem. Powtarzał w myślach: „Ty masz, Panie Boże, poczucie humoru. Jestem jedynym misjonarzem na taki kawał Syberii, a Ty mi zabierasz głos”. Dopiero po kilku dniach świadomie powtórzył modlitwę ze swojego obrazka prymicyjnego: „Bądź wola Twoja”. – Pomyślałem, że aby kochać Pana Boga, mocny głos nie jest potrzebny. Zawsze tych kilka zdań powiem. Do zbawienia wielu słów nie trzeba – mówi. Głos na szczęście stopniowo księdzu wraca. Przez to, co Panu Bogu oddał, Bóg teraz szczególnie działa.

Msza św. u Ali i Władimira w mieście Kogałym, centrum koncernu Łukoil na zachodniej Syberii

Pierwszą katolicką Mszę świętą w historii Surgutu ks. Jarosław odprawił 7 lutego 2002 roku. Ormianie Dżawair i Seiran Chaczatrianowie dowiedzieli się o Mszy przypadkiem. Ktoś z rodziny dostrzegł kątem oka na pasku reklamowym w lokalnej telewizji przesuwające się ogłoszenie, które ich zelektryzowało. Głosiło, że w Surgucie katolicki ksiądz odprawi Mszę świętą. Takie ogłoszenia wykupuje w Surgucie ks. Mitrzak. Chaczatrianowie nie zdążyli zanotować numeru telefonu, podanego w ogłoszeniu. Dyżurowali więc na przemian przy telewizorze przez sześć godzin, aż ogłoszenie pojawiło się na pasku po raz drugi. Wtedy zapisali numer i wreszcie, po latach, mogli znów uczestniczyć w Eucharystii.

Dzięki temu wydarzeniu Bóg całkiem namacalnie zmienił ich życie. Po pewnym czasie okazało się, że Dżawair (nazywana Żanną) jest w ciąży. Mieli już trójkę dzieci, materialnie nie szło im najlepiej, a Żanna nie uważała się już za młodą. Wystraszyła się. W Rosji wciąż wielu ludzi wierzy w obowiązujące w Związku Sowieckim kłamstwo, że aborcja to nic złego.

Olga i Andriej z Nojabrska ochrzcili się całą rodziną. Na zdjęciu z młodszym synem Siemionem

Na szczęście kobieta przedtem porozmawiała z księdzem. Ksiądz przytoczył wszystkie najmądrzejsze argumenty za życiem. Ona jednak zablokowała się i nie chciała słuchać logicznych argumentów. Termin „zabiegu” się zbliżał. Ks. Jarek przestał więc przekonywać, ale pojechał do tej rodziny razem się pomodlić. Na koniec wyciągnął do kobiety rękę ze swoim niebieskim różańcem. Kiedyś w Jerozolimie położył ten różaniec w zagłębieniu, w którym stał krzyż Chrystusa. – Żanna, ty sama podejmiesz decyzję. Ale obiecaj mi, że się będziesz modlić na tym różańcu. Jeśli będziesz się modlić, to ci go zostawię – powiedział. – Modlić się mogę – odpowiedziała Żanna.

Ksiądz zostawił różaniec i więcej do tematu nie wracał. 7 października, w święto Matki Bożej Różańcowej, Chaczatrianom urodził się syn Dawid. Jest niezwykle sympatycznym chłopcem, dumą i szczęściem swoich rodziców. Widać, że patrzą na niego z miłością, że noszą go na rękach, a Dawid czuje, że jest kochany. – Nigdy nie zapomnę słów ojca Jarosława, że dla ojca ważniejsze jest, żeby się Dawid urodził, niż zbudowanie kościoła w Surgucie – mówi Żanna.

Te słowa robią wrażenie, kiedy się księdza Jarosława zna. Jego znajomi widzą, że na zbudowaniu kościoła w Surgucie zależy mu ogromnie. – Tu mieszka mnóstwo ludzi ochrzczonych w Kościele katolickim, którzy nie są jeszcze na tyle dojrzałymi chrześcijanami, żeby przyjść na Mszę do mieszkania w bloku. Ale do kościoła przyjdą – przekonuje. Cieszy się, że kościół będzie doskonale widoczny z nowej obwodnicy, więc zobaczą go też goście z innych miast. Będzie miał tradycyjną bryłę, żeby już na pierwszy rzut oka było widać, że to kościół katolicki.

Znaleziona Julia
Ruszamy z księdzem Jarkiem w jedną z licznych podróży po parafii. Ksiądz odprawia Msze święte po mieszkaniach. Ludzie zwalniają się z pracy, żeby na nie przyjść. Zjawiają się często całymi rodzinami, wraz z dziećmi. Tu widać, jak młode i żywotne jest chrześcijaństwo. W nowoczesnym mieście Chanty-Mansyjsk prosimy księdza o przystanek w muzeum. Chcemy sfotografować jedyną na świecie kość mamuta, przebitą grotem oszczepu przez człowieka 14 200 lat temu. – Po co im ta kość? – dziwi się Lena, katechetka i organistka, która jedzie z nami.

Surgut

Może jednak Komuś zależało, żebyśmy tam poszli? Kierowniczka muzeum, z którą jesteśmy umówieni, nie ma czasu, więc wysyła swoją podwładną, Julię Mołdawskają. Ta sympatyczna dziewczyna opowiada nam o eksponatach. Ks. Jarek wręcza jej cudowny medalik Maryi Niepokalanie Poczętej. – Nawet nie wiecie, jak bardzo teraz tego potrzebuję. Cieszę się, że was spotkałam – odpowiada niespodziewanie Julia. Okazuje się, że dziewczyna szuka swoich korzeni. Przyjechała tu przed dwoma laty z Ałtaju. Wymienia się z Leną telefonami. – 3 listopada mam urodziny, przyjedźcie! – uśmiecha się na pożegnanie. Zdjęcie przebitej kości mamuta pewnie się w „Gościu” nie zmieści. Ale zdjęcie Julii ma szanse. Kolejne 140 km jedziemy po betonowych płytach, drogą pustą i prostą jak strzelił. Mkniemy, żeby zdążyć, już nocą, odprawić Mszę świętą w mieście Uraj.

Książka taka bolszaja
W Uraju na Mszę u Natalii i Wasilija Konariewów przychodzą też ich znajomi. Nie wszyscy są chrześcijanami, ale są ciekawi liturgii i bardzo życzliwi. Historia dochodzenia do wiary Natalii i Wasilija też jest fascynująca. Nawrócili się dzięki własnemu synowi Stiepanowi. Wasilij jest w trzech czwartych Mansem, potomkiem żyjącego na Syberii od pokoleń ludu. Część Mansów do dzisiaj żyje w lasach, praktykuje kulty pogańskie i chodzi do szamanów. Przodkowie Wasilija żyli w mieście. Wasilij nie wiedział jednak o Bogu prawie nic. – Śmiałem się z babci: „Dlaczego się modlisz? Nie ma Boga!” – wspomina.

Poznana w muzeum Julia Mołdawskaja (z lewej) okazuje się serdeczna i ciekawa wiary

Jezusem zainteresował się po raz pierwszy, kiedy za młodu zobaczył film „Jesus Christ Superstar”. Film przedstawiał Jezusa jako hipisa i opisywał jego misję niezbyt wiernie, ale rockowe piosenki śpiewane przez aktorów robiły wrażenie. Zwłaszcza że Wasilij ma fantastyczną wrażliwość muzyczną, świetnie gra na gitarze. – Chcieliśmy zrozumieć słowa, sens, dowiedzieć się, co to za historia – mówi. – Nigdy bym jednak nie uwierzył, że w przyszłości zostanę katolikiem. Byłem komsomolcem, przez 10 lat należałem do partii, byłem nawet instruktorem partyjnym – dodaje.

Źródło

Jelenę, zwaną zdrobniale Leną albo Lenką, wysłannicy GN spotkali na Syberii. Rzuciła świetnie płatną pracę, żeby pracować jako katechetka i organistka w parafii św. Józefa w Surgucie. To parafia terytorialnie trzy razy większa od Polski, a kościół dopiero się w niej buduje. Na tym obszarze mieszka 1,5 mln ludzi, z których większość to ateiści. Trzeba ich tylko przekonać, że ten brak, który w sobie noszą, chce wypełnić Jezus Chrystus. Problem w tym, że nie ma komu tego robić.

Córka myśliwego
Jelena Władimirowna Timochina ma 31 lat, pochodzi spod Nowosybirska. Jej ojciec jest myśliwym. Ale nie takim jak ci w Polsce, którzy polują po pracy. Pan Władimir zawodowo poluje na łosie, norki i kaczki; trzyma małe psy do polowań na borsuki, psy gończe na zające i błękitnookie psy łajki na lisy. Dzięki tacie Lena doskonale zna syberyjski las. Od dziecka umie chwytać jadowite żmije, z których tata robi maść do smarowania sideł. – Wystarczy żmiję przydusić patykiem albo nogą, potem bierzesz ją za szyję, a ona jakby śpi. I wsadzasz do słoika, to nic takiego – mówi. W rodzinie Lenki panował ateizm, jeden z jej dziadków pracował nawet w KGB. Dziewczyna przyjęła chrzest jako 13-latka, bo namówił ją kolega ze szkoły muzycznej. Jednak prawosławny batiuszka dopiero w czasie obrzędu chrztu zaczął uczyć Lenę, jak robić znak krzyża. – Nie wiedziałam, co dla mnie znaczy ten znak krzyża i chrzest – wspomina Lena.

Z rodzinnego domu Lenka trafiła do Nowosybirska, studiować filologię rosyjską i public relations. Została modelką, prowadziła też poranny program w regionalnej telewizji. – To był bardzo pusty program, naprawdę – macha ręką. Narzeczony Leny chciał ślubu w Kościele katolickim, więc zaprowadził ją do księdza. Poszła, ale nic to dla niej nie znaczyło. Pierwszy zachwyt, który przeżyła w katedrze w Nowosybirsku, miał podłoże estetyczne. Choć może nie tylko? Nowosybirską katedrę przecinały smugi światła, a w tych smugach tańczyły cząsteczki kurzu. – Tak się w to zapatrzyłam. I zachciałam bardzo, nawet nie wiedziałam czego – wspomina. W trakcie przygotowań do ślubu zaczęła odkrywać piękno chrześcijaństwa. Ale stało się coś jeszcze: gdy zaczęła głębiej myśleć o swoim życiu, zaczęła też rozeznawać swoje powołanie. – Zrozumiałam, że chyba za mojego narzeczonego nie pójdę. Więcej: że chyba za nikogo nie pójdę. I że chyba chcę być jak te kobiety przy ołtarzu, które są takie dobre dla wszystkich – mówi o siostrach zakonnych. – Z tym chłopakiem w końcu rozeszliśmy się. Jestem mu wdzięczna, że pokazał mi wiarę, i modlę się za niego – dodaje.

Modelka rzuca wybieg
Lenka odbyła u biskupa spowiedź z całego życia. Nawróceni ludzie w Rosji, po 70 latach panowania ateistycznej ideologii, często muszą odkrywać sprawy najprostsze, oczywiste dla Polaków. Lence nikt nie powiedział, że spowiedź daje nie tylko czyste serce, ale też prawo do przyjęcia Eucharystii. – Nikt mi nie powiedział: „Idź!”. Oni szli do Komunii św., a ja stałam i płakałam, że ja nie mogę. Myślałam, że oni widać nie są takie grzeszniki jak ja. Znałam siebie, byłam grzesznicą, która teraz chce żyć w świętości. Ale skoro nikt mi nie mówił, że mogę przyjąć Komunię, to widać ludzie widzą, że jestem niegodna – wspomina. Życie to nie bajka, więc po nawróceniu z drogi Leny wcale nie zniknęły przeszkody.

Przeciwnie: na krótki czas po nawróceniu przeszkody nawet się nawarstwiły. Straciła pracę. Wiązało się to z tym, że przestała kręcić się w telewizyjnym światku i zabiegać o swoją pozycję. – To towarzystwo przestało mnie pociągać i mi imponować. Zauważyłam, jakie głupie było to wszystko, głupie i puste – zauważa. – Chciałam zająć się czymś prawdziwym, jakąś prawdziwą pracą. Czułam, że Pan Bóg coś dla mnie przygotował, ale jeszcze nie wiedziałam, co to jest – mówi. Kiedy była przybita utratą pracy, osamotniona po zerwaniu z narzeczonym i odwróceniu się dawnych znajomych, kuzynka zaprosiła ją do miasta Surgut na surowej syberyjskiej Północy. Przez pół roku płakała, że jej stare życie się skończyło, a nowe wciąż się nie zaczęło. I że w 350-tysięcznym Surgucie nie znalazła katolickiego kościoła.

Wiosną 2005 r. zobaczyła w lokalnej telewizji reklamę u dołu ekranu, że katolicy z Surgutu proszą o modlitwę za umierającego papieża. Był też numer telefonu. Zadzwoniła. Ksiądz odprawiał Msze w wynajętej stołówce, a później w kaplicy urządzonej w zwykłym mieszkaniu w bloku. Wiara Leny znów zaczęła szybko wzrastać. To tu zaczęła przystępować do Komunii świętej. W Surgucie też pracowała jako modelka. Proboszcz, polski ksiądz Jarosław Mitrzak, nie odradzał jej tego, ale zadał jedno pytanie: co przez tę pracę sprzedajesz ludziom? – Doszłam do wniosku, że praca modelki jest bardzo niedobra dla kobiety. Zobacz, jaki obraz kobiety proponują ludziom modelki w reklamach. Czy sprzedają tylko ubrania, czy też seks i rozpustę? Zobacz, w jaki sposób patrzą, jaka ciemność jest w ich oczach – mówił.

Patrzę na czasopisma sprzed kilku lat, w których są jej zdjęcia: Lena na okładce, w czasie pokazu mody ślubnej, z włosami ułożonymi w ekstrawagancki czub. Nie widzę w tych zdjęciach niczego złego. – Bo ja ci nie dałam wszystkich moich zdjęć. Pokazywałam też znacznie więcej skóry – mówi. – Modelki są uczone: żeby się utrzymać na wybiegu, musisz mieć jakiś message, jakąś wiadomość do ludzi. Co im zaproponujesz przez postawę ciała? Jasne, chodzi o sprzedaż ubrań, ale diabeł czasem coś do tego dodaje. Reklama zawsze będzie cię kusić seksem, jedzeniem, władzą lub pieniędzmi, bo na tym jest zbudowana. Nie mówię, że wszelka reklama jest taka, ale bardzo mało jest reklamy czystej. Ja tego nie chcę – mówi.

Chcę być jak pies
Lena bardzo lubi baranki i owce. Kiedy je widzi, podchodzi i głaszcze. – Jak byłam w Zakopanem, to mi taka myśl przyszła, że mogę być przy księdzu jak pies przy pasterzu. I taka chyba ma być moja praca – wspomina. Została katechetką i organistką parafii św. Józefa w Surgucie. Zaczęła grać i śpiewać Bogu podczas Mszy świętych, odprawianych w kaplicy i po mieszkaniach katolików, rozsianych na ogromnych przestrzeniach. A do najdalszych zakątków parafii trzeba jechać samochodem aż 1300 km.

Lena przygotowała do chrztu świętego wielu Rosjan, w tym dorosłych. To, co opowiada im o Bogu, jest dla nich odkryciem. – Lena, jak ty mnie teraz nauczysz, tak ja przez całe życie będę robiła. Naucz mnie dokładnie – oświadczyła jej kiedyś Galina, jedna z jej chrześniaczek, sporo od Leny starsza. Lena przy najtrudniejszych jej pytaniach o wiarę od razu dzwoniła do księdza i przekazywała precyzyjną odpowiedź.

– Mówię na katechezie, że ja wierzę, że Pan Bóg żyje. Ja Go znam. On mnie kocha. Że życie wieczne jest. Że człowiek szczęśliwy, kiedy z Bogiem – mówi Lena ładnie po polsku. – Na katechezie czasem tak jest, jakbyś to nie ty mówił. Czasem nagle po prostu wiesz, co masz powiedzieć. I to trafia – dodaje.
Ku zdumieniu Leny, słowa o spotkaniu Boga trafiły też do jej własnej babci, 81-letniej Marii Fiodorownej Waseczko. Babcia przez całe życie była ateistką. Mieszka w syberyjskim mieście Lantor. W przeszłości pracowała jako murarz, malarz, kierowca i konduktor. Niczemu nie dowierza, zanim nie sprawdzi, że jest dobre. Wtedy bierze to oburącz i już nie odda. Tak też było z chrześcijaństwem.

Pomogło, że ks. Jarosław z Surgutu do niczego ludzi nie przymusza. A za to przy kawie ciekawie opowiada o sprawach, o których ona nigdy nie słyszała. Poprosiła o chrzest. Lena nauczyła więc własną babcię znaku krzyża. Przez rok ją przygotowywała do chrztu. Na pytania, czy wierzy w Boga, który stał się człowiekiem, umarł i zmartwychwstał, żyje i teraz jest z nami, babcia z przekonaniem odpowiadała, że wierzy. – Ale był taki kamień, który zatrzymał dalszą drogę do chrztu: babcia nie wierzyła w królestwo niebieskie. Mówiła, że widziała, jak wyglądają wyciągane z ziemi ludzkie kości, że ciało po śmierci zgnije – mówi Lena.

Kiedyś babcia źle się poczuła. Ks. Jarosław Mitrzak zapytał wtedy biskupa, czy może ją ochrzcić, mimo braku wiary w życie wieczne. Biskup zdecydował: chrzcij, a potem, zwyczajnie jak na Syberii, kontynuuj katechezę. – No to kiedy będziemy was chrzcić? – zapytał więc ks. Jarek. – A teraz! – odpowiedziały Maria i Galina, druga kandydatka do chrztu. Ksiądz ochrzcił je bez ociągania. Stały, trzymając zielone świece noworoczne, w zwykłych ubraniach i bez wymyślnych fryzur. W tych okolicznościach wyraźniej było widać istotę tego, co się dzieje. I wielkie szczęście promieniujące z twarzy tej znającej życie kobiety, radość wynikającą z chrztu, bierzmowania i Eucharystii. – Ona po tej uroczystości się zmieniła, nie tylko duchowo, ale nawet fizycznie. Twarz jej się zmieniła. Jakby światło jej przez skórę idzie – mówi Lena, która została matką chrzestną własnej babci.Nie było pewności, czy babcia nie była ochrzczona po urodzeniu, więc odbyła też spowiedź. Przedtem wstała i powiedziała w ich małej wspólnocie o swoich grzechach. Tak jak to robili pierwsi chrześcijanie. „Babcia, to nie nam, to ojcu Jarosławowi masz mówić” – szepnęła Lena. A babcia: „Tak, ale w tym moje życie było grzeszne przed Bogiem”. I dopiero potem poszła wyznać grzechy przed księdzem.

Od kilku dni Lena jest postulantką w bezhabitowym Zgromadzeniu Sióstr od Aniołów w Konstancinie pod Warszawą. To w tym zgromadzeniu żyła mistyczka Wanda Boniszewska, więziona za wiarę w ZSRR i zmarła przed 7 laty, znana ze sztuki Teatru Telewizji „Stygmatyczka”. Powołaniem tych sióstr jest pomoc kapłanom w trudnych misjach i podtrzymywanie modlitwą ich świętości. Lena zaufała, że to Pan Bóg wybierze dla niej najlepszą z dróg. Bo z początku zastrzegała, że jako siostra powinna wrócić do Rosji. „Polska ma dużo kleryków, dużo sióstr zakonnych, a tu ich nie ma, to niesprawiedliwe. Tu jestem potrzebna, to w Rosji jest dzisiaj rannie chriestiaństwo” (wczesne chrześcijaństwo) – mówiła. Proboszcz odpowiedział: „W Rosji jest rannie chriestiaństwo, a w Europie ranne chrześcijaństwo, zranione. Jeśli Pan Bóg zechce, żebyś pracowała w Rosji, to tu wrócisz. A w Polsce możesz nauczyć się być dobrą siostrą”.

A co z wiarą w życie wieczne babci Leny? Pani Maria płakała, że wnuczka wyjeżdża do zakonu w Polsce. Lena mówiła jej: „Babcia, jak za mną płaczesz, to co płacze? Ciało ci płacze? A może coś jeszcze w tobie płacze?”. Pani Maria na to: „Ale wyjeżdżasz, a ja niedługo umrę i już nigdy cię nie zobaczę”. A Lena: „Babcia, nie płacz. Ja też chcę z tobą być. Jak umrzesz przede mną, to ja później też Tam przyjdę i cię znajdę”.

Źródło

Frau Hilda mieszka w nowoczesnym mieście Chanty-Mansyjsk na syberyjskiej Północy, gdzie temperatura zimą spada poniżej 50 stopni Celsjusza. Ciężko już jej się chodzi, ale pamięć i poczucie humoru dopisują. Wyciąga stare zeszyty w kratkę, w których przepisywała po niemiecku teksty Mszy świętej i inne modlitwy. Na burej okładce jednego z tych starych zeszytów wydrukowana jest ozdobiona bródką twarz… Lenina. Hilda urodziła się daleko stąd: na Powołżu, w europejskiej części Rosji. Klimat jest tam łagodny, jak na ten kraj. Do 14. roku życia mieszkała we wsi Pfeifer koło Saratowa. Przodków Hildy w 1765 r. sprowadziła z Niemiec nad Wołgę caryca Katarzyna II.

Dostali zwolnienie z podatków na 30 lat, kredyt bez oprocentowania, samorząd i wolność wyznawania religii. Wtedy też powstała „rzymsko-katolicka kolonia Pfeifer”. Niemcy zbudowali we wsi piękny drewniany kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu. Sprowadzili do niego organy aż z Tyrolu. Hilda dorastała w sercu Rosji, ale otoczona przez Niemców. W 1926 r. wieś Pfeifer liczyła 2437 mieszkańców, z których aż 2434 było Niemcami. Niestety, rok po przyjściu na świat Hildy z wioski zniknął ostatni kapłan. Kościół św. Franciszka został zrujnowany. To sowieckie władze walczyły z Bogiem.

Jakoś jednak się żyło w uroczym drewnianym domu w Pfeifer. – Obok domu stała letnia kuchnia. Gliniana, ale pobielona, ona krasiwa była, piękna – wspomina pani Hilda. Ten świat został zdruzgotany w 1941 roku, gdy Hitler uderzył na ZSRR. Prezydium Rady Najwyższej ZSRR kazało Niemców Wołżańskich wysiedlić na Wschód. Nie zarzucano im kolaboracji z Wehrmachtem, który nigdy nie doszedł do tych terenów. Stalin wysiedlił ich prewencyjnie, na wszelki wypadek. Około 400 tys. Niemców znad Wołgi zostało upchniętych w bydlęcych wagonach i powiezionych za Ural. Wielu, zwłaszcza dzieci, tej podróży nie przeżyło. Po rodzinę Hildy sowieccy milicjanci przyszli przed świtem. – Nic nie wolno brać! – krzyczeli. – Mama była pewna, że nas rozstrzelają, skoro nie wolno brać rzeczy – wspomina Hilda.

Przybywa Antonius

Zatrzaskiwali okiennice i odczytywali z ręcznie przepisanych zeszytów teksty Mszy świętej. Nie mieli księdza, więc Komunię św. przyjmowali duchowo. Kto? Niemcy z Syberii.
Nie rozstrzelali. Milicjanci byli tylko złośliwi. Inni wysiedlani mogli spakować sporą część dobytku. – A my wszystko zostawiliśmy, dobytek, kury, krowy. W domu została cała ściana obrazów. Mieliśmy bardzo dużo książek, wszystkie zostały na półkach – mówi Hilda Keiser. – Upakowali nas, ilu się dało, do wagonów. Jechaliśmy długo – dodaje. Na Syberii ludzie masowo umierali z głodu. Zszokowała ich pierwsza syberyjska zima. – Niektórzy uciekali piechotą z powrotem nad Wołgę, ale zamarzali po drodze. Na komendanturze my musieli meldować się tylko raz na tydzień, ale i tak my byli jak w więzieniu – mówi Hilda.

Ojciec został wcielony do Trudarmii, czyli wywieziony do ciężkiej pracy fizycznej. Matka i córki walczyły o przeżycie same. Trafiły na północno-zachodnią Syberię. Ida, Karolina i Emma pracowały przy wyrębie lasu i w tartaku. Dzięki temu dostawały kartki na 800 gramów chleba dziennie. Niepracującym członkom rodziny przysługiwało tylko 340 gramów chleba. Najmłodsza Hilda z początku nie pracowała jako robotnik. Chodziła jednak niańczyć cudze dzieci. Jedyne wynagrodzenie, jakie za to dostawała, polegało na tym, że mogła coś na miejscu zjeść. Dzięki temu rodzina zaoszczędzała jej kartkę na chleb. Po wojnie do rodziny wrócił ojciec. Zasadzili własne „kartoszki”. Władze nie pozwoliły im wracać nad Wołgę, więc urządzili się, jak mogli, na Syberii. W 1954 r. Hilda wyszła za Iwana, też Niemca. Urodziło im się dwoje dzieci. Przez cały ten czas byli odcięci od praktyk religijnych.

To się zmieniło pod koniec lat 60. zeszłego wieku. Do Chanty-Mansyjska przyjechał wtedy katolicki ksiądz. Ludzie do dziś nie znają jego nazwiska; pamiętają tylko, że miał na imię Antonius. Może był Litwinem? Mówił jednak po niemiecku. Późnym wieczorem, już po ciemku, do domku, w którym się zatrzymał, zeszli się zaaferowani rosyjscy Niemcy. Ks. Antonius ochrzcił ich dzieci. Hilda po raz pierwszy w życiu wyspowiadała się i przyjęła Komunię świętą. – Kiedy przyjechał, ja nie miałam świadomości, kto to taki „ksiądz”. Dopiero za drugim razem to już było święto – mówi.

A biskup to ksiądz?

Zatrzaskiwali okiennice i odczytywali z ręcznie przepisanych zeszytów teksty Mszy świętej. Nie mieli księdza, więc Komunię św. przyjmowali duchowo. Kto? Niemcy z Syberii.
Ten drugi raz nastąpił w 1971 roku. Z Kazachstanu przyjechał wtedy ksiądz Albinius. Ci księża wiele ryzykowali, prowadząc wędrowne duszpasterstwo w Związku Sowieckim. Było niewielu takich bohaterów. Władze sowieckie skazywały ich na zsyłkę albo zamykały w zakładach dla chorych psychicznie. Czy ryzykowała też pani Hilda i jej rodacy, którzy przychodzili na tajne Msze święte? – Komuniści przecież i tak Niemców prześladowali. Może by nam już nie zrobili nic gorszego – mówi. Po odjeździe księży Niemcy przez lata spotykali się sami na tajnych nabożeństwach, podobnych do Mszy świętej. Ktoś odczytywał zdania, które zwykle wypowiada ksiądz, a pozostali odpowiadali. Nie było tylko Przeistoczenia.

Choć komunizm się skończył, do Chanty- Mansyjska wcale nie zaczęli docierać księża. To pani Hilda sama odnalazła kapłana kilka lat temu. Żona jej wnuka pochodzi spod Tobolska, prawie tysiąc kilometrów od Chanty-Mansyjska. W Tobolsku stoi katolicki kościół, który wnuk zauważył w czasie wizyty u rodziny żony. Następnym razem zawiózł tam babcię. Po raz pierwszy od wielu lat znów przystąpiła do sakramentów. Jakaś kobieta, później okazało się, że to siostra Lidia, pomogła Hildzie podejść do Komunii świętej. – Bardzo to przeżywałam. Cała się trzęsłam – wspomina. W Tobolsku proboszczem był polski kapłan Jarosław Mitrzak. – A teraz wy mnie zaproście – zaproponował ksiądz.

Hilda przyjęła bierzmowanie z rąk biskupa Josepha Wertha, który też jest Niemcem Wołżańskim. Wiedziała, że przyjeżdża biskup, ale nie wiedziała, kto to taki. Już po bierzmowaniu i wspólnym obiedzie niespodziewanie go zapytała: „A wy jesteście katolickim księdzem?”. Dziś z tego się śmieje. Dla ludzi, którzy przechowali tu wiarę, nowością bywa nawet informacja, że biskup też jest katolickim księdzem.
Dzisiaj polski ksiądz Jarosław Mitrzak regularnie odprawia Msze św. w Chanty-Mansyjsku, często u Hildy i jej córki. Msza jest w języku rosyjskim, bo wśród obecnych są też Rosjanie. Jednak starsze Niemki zwykle śpiewają też w czasie Mszy jakąś pieśń po niemiecku. Ich niemiecki różni się od języka używanego dzisiaj nad Renem i Łabą. To niemiecki pochodzący z XVIII wieku. Starsze pokolenie Niemców Wołżańskich przechowało go przez ponad 200 lat w formie niemal niezmienionej. Podobnie jak przechowało wiarę katolicką przez lata terroru.

A młode pokolenie? Dzisiaj już mało kto z młodych Niemców Wołżańskich mówi po niemiecku, choć w rubryce „narodowość” wciąż wpisują: „Niemiec”. Czy zachwycą się Chrystusem podobnie jak ich dziadkowie? Wiele zależy od tego, czy dotrze do nich więcej księży. Dzisiaj w parafii Hildy, terytorialnie trzy razy większej od Polski, pracuje tylko jeden katolicki ksiądz.

Źródło

Rzymskokatolicka Parafia pw. św. Józefa Robotnika

Duszpasterzem parafii na Syberii jest Polak – ks. Jarosław Mitrzak. Wybór patrona uzasadnia słowami: – Chociaż to ten sam Józef, którego uroczystość obchodzimy 19 marca, to jednak nam, na Północy, bliższy jest ten święty, jeśli mu dodać przydomek „Robotnik”. Północ zachodniej Syberii, obszar liczący milion km kwadratowych, zasiedlona jest przez ludzi, dla których słowo „trud” ma nieprzypadkowe znaczenie.
Dodatkowym atutem jest fakt, że 1 maja, kiedy to przypada odpust parafialny, to dzień wolny od pracy. Proboszcz ks. Jarosław cieszy się: – W Rosji 1 Maja to drugi po Nowym Roku najbardziej uroczyście świętowany dzień. Nie będzie więc nigdy problemu z frekwencją w kościele, gdy go zbudujemy. 7 lutego 2002 r. ks. Jarosław po raz pierwszy odprawił w Surgucie Mszę św. i była to pierwsza rzymskokatolicka Msza św. w historii tego miasta. „Owieczki” ks. Mitrzaka wymagają szczególnej opieki, zwłaszcza tubylcy: Chantowie, Mansowie, Nieńcy. Ks. Jarosław wyznaje: – To hodowcy reniferów, jeżdżący długimi saniami zaprzęganymi w psy, autentyczni poganie, którzy do dzisiaj kultywują swoje pogańskie obrzędy i po poradę chodzą do szamana.

Droga na Syberię i czołg „Rudy 102”

Droga na Syberię ks. Jarosława była długa. Wyjechał z Polski 23 września 1995 r. Wspomina: – Najpierw pracowałem 6 lat w Jekaterynburgu na Uralu, mieście znanym z tego, że został tam rozstrzelany ostatni car Mikołaj II i jego rodzina. Pracowałem tam jako wikariusz. Jednocześnie byłem „z dojazdu” proboszczem w odległym o 150 km 600-tysięcznym Niżnym Tagile, mieście, gdzie został wyprodukowany czołg „Rudy 102”. Potem 4 lata pracowałam w Tobolsku, dawnej stolicy Syberii, głównym miejscu zsyłek Polaków. „Od Chicago do Tobolska” – śpiewał Jan Pietrzak, życząc, „aby Polska była Polską”.
Warto było posłuchać głosu Bożego. Dziś polski kapłan czuje niezwykłe wzruszenie i wdzięczność Panu Bogu, kiedy w sakramencie pokuty słyszy następujące słowa: „Mam 82 lata, przystępuję do spowiedzi św. po raz pierwszy…”.

Bądź wola Twoja, jadę na Syberię!

„Bądź wola Twoja” – takie motto znalazło się na obrazku prymicyjnym polskiego kapłana, którego Boża Opatrzność zaprowadziła na Syberię. Pomysł wyjazdu narodził się 4 września 1994 r. Wówczas ks. Jarosław spotkał kapłana z Syberii, który przyjechał na urlop do Polski. To „przypadkowe” spotkanie odmieniło jego życie. Do dziś wspomina słowa tego księdza: – Powiedział: „Najbardziej brakuje mi na Syberii drugiego kapłana, z którym mógłbym rozmawiać, a przecież i wyspowiadać się też trzeba, a drugiego księdza nie ma…”. Zrobiło mi się wtedy ciepło. I wiedziałem, że to nie od kawy, którą piliśmy.

„Zawojowat” gorące serce przy temperaturze: – 60° C

Zima trwa tutaj od 6 do 9 miesięcy, mróz dochodzi nawet do minus 60° C, zawartość tlenu w powietrzu jest mniejsza o prawie 20% niż na „Bolszoj Ziemle”, Wielkiej Ziemi – tak nazywają ludzie z Północy typowe geograficznie tereny Rosji, pokryte ziemią, na której rośnie zboże. Tutaj jest tylko wieczna zmarzlina, bagna i piasek.
W barakach albo cysternach z wyciętymi oknami i drzwiami pierwsi „romantycy” zdobywali Północ. Przybywali tu, by zarobić na życie, bo tam, skąd przybyli, nie mieli pracy, zarabiali zbyt mało albo nie mieli gdzie żyć. Odważni, w trudnych warunkach ciężko pracowali. „Trud”, „praca” to słowa znajome i jednoczące wszystkich „entuzjastów” syberyjskiej Północy.
Syberyjskie tereny to miasta oddalone od siebie o dziesiątki, setki kilometrów, do których drogi prowadzą przez bezkresne bagna i lasy (tajga). To tysiące hektarów tundry i pojezierza z mnóstwem jezior, wielkich i małych, poprzegradzanych wąskimi, zaledwie kilkumetrowymi pasami lądu. Z całego byłego Związku Radzieckiego przybywali tutaj, by żyć i pracować w takich nieludzkich warunkach, zwerbowani ludzie.

Kościół cenniejszy od złota…

Centrum parafii stanowi miasto Surgut, liczące 350 tys. mieszkańców. – Kiedy zostałem proboszczem w Tobolsku – uzasadnia wybór Ksiądz Proboszcz – dowiedziałem się od parafian, że co roku przyjeżdża tu na Wielkanoc pewna rodzina z Surgutu, miasta położonego daleko na Północy. Nie czekałem na ich kolejny przyjazd. Wybrałem się do nich samochodem 600 km przez tajgę. Odprawiłem Mszę św. w ich domu. Było 7 osób. Zacząłem przyjeżdżać do nich co miesiąc, potem dwa razy w miesiącu. Po dwóch latach, 1 maja 2003 r. nasz syberyjski biskup Joseph Werth erygował w Surgucie samodzielną parafię pw. św. Józefa Robotnika. Po wielu zmaganiach w kolejnych dwu latach parafia uzyskała w 2005 r. status prawny. Mamy mieszkanie w bloku, które jest kaplicą, plebanią, kancelarią parafialną i domem gościnnym dla przybywających z innych miast gości i parafian.
Parafia pw. św. Józefa Robotnika liczy ok. 100 wiernych. Budowa kościoła jest palącą potrzebą mieszkańców i spędza sen z oczu duszpasterza.
W Kogałymie, Chanty-Mansijsku, Nojabrsku, Nadymie, Neftejugansku i innych miastach oddalonych od Surgutu o 50-1200 km ponad 10% ludności to katolicy – może po części ateiści, ale na pewno mający po rodzicach albo dziadkach katolickie pochodzenie.
Ks. Mitrzak najczęściej przemierza te odległości samochodem, czasem pociągiem. Do niektórych miejsc może dotrzeć jedynie samolotem – np. do Salechardu, miasta leżącego na kole podbiegunowym. Pozostaje jeszcze droga, która istnieje tylko zimą – po „zimniku”. Wówczas błota zamarzają, buldożer spycha śnieg i wszelkie nierówności terenu wyrównują się. Trzeba tylko uzbroić opony w kolce. A latem – statkiem po rzece Ob, która w Surgucie ma 2 km szerokości.

„Żniwo wielkie, a robotników mało”

– Jesteśmy mniejszością religijną. Żyjemy wśród ludzi wychowanych bez Boga albo przeciwko Bogu i Kościołowi. Kościół katolicki jest wciąż jeszcze w wielu kręgach prawosławnych przedstawiany jako sekta. W Surgucie jednym z niepoważnych argumentów przeciwko nam są słowa: „Oni (katolicy) spotykają się w domu, nie mają cerkwi (kościoła) – to sekta” – wyznaje ks. Jarosław. Prawdą jest jedynie to, że wierni spotykają się w mieszkaniach i po domach, wszędzie tam, dokąd uda się dojechać kapłanowi. Chrześcijanie na Syberii spotykają się tak jak w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, gdy jeszcze nie było kościołów.
Praca kapłana na Syberii polega w dużym stopniu na „poszukiwaniu” katolików, którzy jeszcze nie wiedzą o istnieniu parafii i obecności księdza. Ks. Mitrzak dodaje: – Jest to praca z tymi czy dla tych, których „nie ma” w parafii, aby „byli”. Liczba to sprawa Pana Boga. Od 12 lat jeżdżę 200 czy 400 km do sąsiedniego miasta, by odprawić Mszę św. dla kilku osób, a czasem tylko dla jednej. Tutaj aktualne stają się słowa św. Augustyna: „I jeden człowiek jest wystarczająco dużą diecezją dla biskupa”.

Druga pielgrzymka z Syberii do Polski

Na pierwszą pielgrzymkę do Polski przed kilkoma laty wyjechał z Jekaterynburga cały autobus. Druga pielgrzymka z Syberii do Polski miała miejsce w maju 2005 r. i liczyła 15 osób w wieku 18-67 lat. To byli głównie Polacy, którzy nigdy dotąd ziemi swoich przodków nie widzieli. – Jakby mnie ktoś do bajki przeniósł. W pierwszych dniach pobytu w Polsce wydawało mi się, że to nierealny świat, że to mi się tylko zdaje, że to nieprawda, że tak ludzie nie żyją. Kwiaty w ogródkach, wszędzie czysto, przy drogach krzyże, kapliczki – wspomina pani Swietłana. Pan Władimir już pierwszego dnia w Polsce powiedział: – Ojcze Jarosławie, jak by mi ktoś opowiedział, to bym nie uwierzył. Jak tu się ludzie nawzajem szanują: uśmiechają się na ulicy, ciągle słyszysz: proszę bardzo, dzień dobry, dziękuję.
Najstarsza uczestniczka pielgrzymki – babcia Zofia opowiadała przez łzy radości i żalu po powrocie do Surgutu: – Kościoły, kaplice i ludzie w niedzielę odświętni, z dziećmi, z wózkami, z radością idą na Mszę albo po Mszy wracają do domu. Pani Jadwiga przyjęła na krakowskich Błoniach Komunię św. z rąk Papieża Benedykta XVI. Ze łzami wzruszenia wspomina: – Tego szczęścia nie da się w żaden sposób wyrazić.

Prośba o modlitwę

Oprócz pomocy materialnej, najcenniejszym darem, jaki możemy ofiarować misjonarzom, jest nasza modlitwa za nich i w ich intencjach. Ks. Jarosław gorąco prosi czytelników „Niedzieli” o wsparcie modlitewne: – Proszę o modlitwę za mnie: o wytrwałość, zdrowie, cierpliwość i żeby nie wygasło poczucie humoru, to niezwykle ważna cecha misjonarza. Proszę o modlitwę za moich parafian, tych, których znam, i tych wielu, do których jeszcze muszę dotrzeć. Proszę też o pomoc (przez modlitwę i ofiarę) w budowie kościoła, pierwszego i jedynego na północy zachodniej Syberii. Niech i tutaj, na terenie trzy razy większym od Polski, ludzie zobaczą choćby jeden katolicki krzyż na wieży, i niech się więcej „nie błąkają jak owce nie mające pasterza” (por. Mk 6, 34).

Źródło